3D baskıyla yaptırılmaması gereken parçalar

3D baskıyla neredeyse her biçimi üretmek mümkün: kırılan bir kapak, kayıp bir düğme, üretimi bitmiş bir klips. Bu esneklik, bazen “madem biçimi aynı, işini de görür” düşüncesine yol açıyor. Oysa bir parçanın biçimi ile ona güvenip güvenemeyeceğiniz ayrı şeylerdir. Kırıldığında birinin yaralanmasına, bir kazaya ya da bir hastalığa yol açabilecek parçalar için biçimin aynı olması yetmez.

Bu yazıda 3D baskıyla yaptırılmaması gereken parçaları, her birinin neden riskli olduğunu ve bunların yerine neyin yapılabileceğini anlatıyoruz. Kısa kural şu: yük taşıyan, güvenlik sağlayan ya da gıdayla veya ilaçla temas eden parçalar bastırılmaz. Baskı yaptıran müşteriler için diğer rehberler baskı yaptırma rehberinde.

Neden bazı parçalar 3D baskıyla yaptırılmamalı?

Katmanlar arası bağ zayıf noktadır. FDM yöntemiyle basılan bir parça, üst üste eriyerek yapışan katmanlardan oluşur. Prusa, katmanlar farklı hızlarda soğuduğunda oluşan kuvvetlerin katmanlar arası yapışma gücünü aştığında katmanların ayrılabildiğini anlatır; bunun yanlış sıcaklık ya da fazla soğutma gibi sebeplerle olabildiğini belirtir. Yani parçanın gücü yalnızca malzemeye değil, baskı ayarlarına ve baskı yönüne de bağlıdır ve dışarıdan bakarak anlaşılamaz.

Orijinal parça bir test sürecinden geçer. Bir fren parçası ya da emniyet kemeri tokası, belirli yükler ve koşullar için tasarlanır ve sınanır. Aynı biçimde basılmış bir kopya bu sınavdan geçmemiştir; ne zaman ve nasıl kırılacağı bilinmez.

Isı malzemeyi yumuşatabilir. Prusa, PLA’nın 60 °C’nin üzerinde yumuşayıp şekil değiştirdiğini belirtir. Güneş altında kalan bir araç içi ya da sıcak bir cihazın yanı, yük taşıyan bir parçayı fark edilmeden zayıflatabilir. Malzemelerin ısıya dayanımını hangi filament sıcağa dayanır yazısında karşılaştırdık.

Katman çizgileri temizlenemez. Gıda ve sağlık söz konusu olduğunda sorun yalnızca güç değil, hijyendir. Aşağıda Prusa’nın bu konudaki açıklamasını aktarıyoruz.

Adım adım: bastırmadan önce kontrol listesi

1. Parçanın kırılırsa ne olacağını sorun. Parça kırıldığında birinin yaralanma, araç kontrolünü kaybetme ya da bir şeyin düşmesi riski varsa o parça bastırılmaz. Taşıt fren, direksiyon ve süspansiyon parçaları, hava yastığı ve emniyet kemeri bileşenleri, yük taşıyan askı, kanca ve kaldırma ekipmanı bu gruptadır.
2. Basınç ya da gaz taşıyıp taşımadığına bakın. Gaz vanaları, gaz ya da yanıcı sıvı hattı bağlantıları, basınçlı kaplar ve hidrolik ya da pnömatik basınç taşıyan elemanlar bastırılmaz. Bir sızıntı ya da çatlak, yangın veya patlama riski doğurur. Elektrik tesisatında akım taşıyan ya da yalıtım işlevi gören parçalar da aynı gruptadır. Bu parçalar için yetkili servise başvurun.
3. Vücutla ilgili bir işlevi olup olmadığını kontrol edin. Tıbbi implantlar ve vücut içi parçalar, ortez ve protezler, diş apareyleri ve tıbbi cihaz parçaları bastırılmaz. Tıbbi cihazlar ayrı bir kayıt ve onay sürecine tabidir; bu parçalar yalnızca yetkili imalatçılardan alınmalıdır.
4. Çocuk oyuncağıysa vazgeçin. 14 yaşından küçük çocukların oyun amacıyla kullanması için tasarlanmış ürünler ve bebek ürünleri bastırılmaz. Prusa, küçük çocukların 3D baskı parçalarının boğulma riskini genellikle bilmediğini, bunun ısırma, yalama ve yanlışlıkla yutmayı da kapsadığını yazar; minik parçaların, keskin ya da kırılgan modellerin basılmamasını ve çocukların 3D baskı parçalarla oynarken yalnız bırakılmamasını önerir.
5. Gıdayla ya da ilaçla temas edip etmeyeceğini düşünün. Bardak, tabak, çatal kaşık, kesme tahtası, gıda saklama kabı, huni ve benzeri ürünler bastırılmaz. Prusa, FFF baskının katmanlar arasında boşluklar bıraktığını ve bu boşlukların bakteri ile mantar üremesine elverişli olabildiğini belirtir. Ayrıca pirinç nozüllerin alaşımlarındaki kurşun nedeniyle sağlık riski taşıyabildiğini yazar. Prusa’nın PLA sayfası da malzemenin kendisi gıdaya uygun olsa bile PLA ya da başka bir filamentle tabak basılmasını önermediğini söyler.
6. Silah ya da yasaklı bir ürün olup olmadığını kontrol edin. Ateşli silahlar ve parçaları, mühimmat ve yasalarla sınırlanmış diğer ürünler hiçbir gerekçeyle bastırılmaz. Kategorilerin tam listesi Yasaklı İçerik Politikası’nda yazar.

Gıda konusunda sık yapılan yanlış

“Gıdaya uygun filament” ifadesi çoğu zaman yanlış anlaşılır. Prusa, PLA, PETG ya da PP gibi bazı filamentlerin sertifikasız da güvenli sayılabileceğini, ABS ve ASA filamentlerinin çoğunun ise doğrudan gıda teması için uygun olmadığını belirtir. Ama aynı yazıda, baskının kendisinin katman aralarındaki boşluklar nedeniyle hiçbir zaman gıdaya uygun olmayacağını vurgular.

Prusa’nın anlattığı kaplama yönteminin bile sınırları vardır: kesme tahtası için uygun değildir, sıcak çorba, mikrodalga fırın ve bulaşık makinesi gibi ısıya maruz kalan kullanımlardan kaçınılmasını ister. Prusa ayrıca kendi filamentleriyle basılan bu tür nesnelerin yalnızca kişisel kullanım için olması gerektiğini, satış için olmaması gerektiğini söyler. Bu yüzden gıdayla temas eden ürünler bastırılmaz.

Gıdayla temas etmeyen mutfak aksesuarları ise farklıdır: dolap içi düzenleyici, kavanoz etiketi tutucusu ya da sepet tekerleği gibi parçalar bastırılabilir. Bunun bir örneğini bulaşık makinesi sepet tekerleği yazısında anlattık.

Bunun yerine ne yapılabilir?

Aynı araç ya da cihazın kozmetik ve yük taşımayan parçaları bastırılabilir: iç trim klipsi, bardaklık, kablo düzenleyici, kapak, düğme, tutamak. Bu parçalar da emniyet ya da taşıyıcı işlevde kullanılamaz. Ev aletlerinin bu tür parçaları için ev aleti düğme, kapak ve tutamak yazısına bakabilirsiniz.

Mekanik ama güvenlik işlevi olmayan parçalarda doğru malzemeyi seçmek önemlidir. Bunu mekanik parça için malzeme yazısında ayrıntılı anlattık.

İpuçları

• Şüphedeyseniz bastırmayın. Bir parçanın güvenlikle ilgili olup olmadığından emin değilseniz, orijinal parçayı yetkili servisten ya da üreticisinden alın.
• “Geçici olarak takarım” düşüncesine güvenmeyin. Güvenlik parçası için geçici çözüm yoktur; kaza ya da arıza, parçanın ne kadar süre takılı kaldığına bakmaz.
• Tırmanma, dalış ve koruyucu donanımı unutmayın. Kişisel koruyucu donanım, tırmanma ve dalış ekipmanının parçaları da kırıldığında doğrudan can güvenliğini etkiler; bunlar da bastırılmaz.
• Isıyı hesaba katın. Güvenlik parçası olmasa bile sıcak bir ortamda çalışacak bir parça için malzemeyi buna göre seçin; PLA’nın sınırlarını yukarıda anlattık.
• Kullanım amacını talebinizde açıkça yazın. Parçanın nerede ve ne için kullanılacağını yazmak, üreticinin uygun olmayan bir kullanımı fark etmesini sağlar.
• Çocuk odasına giren her parçayı düşünün. Süs ya da yetişkin figürü olarak bastırdığınız bir parça küçük çocukların eline geçebilecekse onların ulaşamayacağı bir yerde tutun.
• Mutfakta yalnızca gıdaya değmeyen parçaları bastırın. Düzenleyiciler, tutucular ve askılar bastırılabilir; yiyeceğe ya da içeceğe değen hiçbir şeyi ise bastırmayın.

3D baskı, doğru parçada çok işe yarar: üretimi biten bir kapak, kırılan bir tutamak ya da kendi tasarladığınız bir düzenleyici. Güvenlik gerektirmeyen parçanız için ilk siparişin yolunu ilk 3D baskı siparişi adım adım yazısında anlattık; dosyanızı ya da fotoğrafınızı teklif sayfasından yükleyerek talebinizi açabilirsiniz.