Litofan: fotoğraflı, ışıkla görünen hediye bastırmak

Bir yakınınıza sıradan bir çerçeve yerine farklı bir şey hediye etmek istiyorsunuz. Işık kapalıyken düz, beyazımsı bir plaka gibi duran; arkasından ışık verildiğinde içinde bir fotoğraf beliren bir parça gördünüz ve adını bilmiyorsunuz. Bunun adı litofan (lithophane). 3D baskıyla basılabilir ve fotoğrafı kişiye özel bir hediyeye dönüştürmenin bir yoludur.

Kısa yanıt: litofan, kalınlığı noktadan noktaya değişen ince bir plakadır. Arkasından ışık verildiğinde kalın yerler koyu, ince yerler açık görünür ve fotoğraf ortaya çıkar. Fotoğrafınızı bir litofan aracıyla STL ya da 3MF dosyasına çevirip yüklersiniz; uygun üreticiler teklif verir. Benzer müşteri sorularının tamamı müşteri rehberinde.

Neden fotoğraf yalnız ışıkla görünür?

Prusa’nın anlatımıyla litofan, aslında çok ince, ışık geçiren porselenden yapılmış bir sanat eseridir ve görüntü ancak arkadan aydınlatıldığında net görünür. Düz bir baskı ya da gravürden farkı, görüntünün üç boyutlu olmasıdır: resim, yüzeye çizilmiş bir desen değil plakanın kalınlığıdır.

3D baskıda bu etki şöyle elde edilir. Litofan aracı fotoğrafın her noktasına, o noktanın ne kadar koyu olduğuna göre bir yükseklik verir. Prusa’nın örneğindeki araçta görüntü bu yüzden negatife çevrilir: fotoğrafın koyu yerleri plakada kalın, açık yerleri ince olur. Işık ince yerlerden daha çok, kalın yerlerden daha az geçer; arkadan bakıldığında fotoğraf belirir. Prusa ayrıca görüntünün arkasındaki ışık kaynağına göre değiştiğini yazıyor.

Bu ilkeden size dönük dört sonuç çıkar:

• Filament rengi önemlidir. Prusa açık renkli malzeme öneriyor; ideali beyaz ya da krem, ama gümüş, hatta mor da olabiliyor. Her filamentin ışık geçirgenliği aynı değildir ve sonuç filamentin üreticisine göre değişir.
• Kalınlık oynatılmaz. Prusa, modelin dilimleyicide yeniden boyutlandırılmamasını, çünkü bunun Z eksenindeki yüksekliği değiştirip ışığın görüntüden geçişini bozacağını yazıyor; yalnız X ve Y eksenleri değiştirilebilir.
• Baskı ince katmanla ve yoğun dolguyla yapılır. Prusa’nın örneği ince katman (0,1 mm) ve yüzde 95 dolgu kullanıyor. Bambu Lab’in renkli litofan rehberi de yüzde 100 dolgu kullanıyor. Bunlar üreticinin ayarıdır; sizin için anlamı, litofanın sıradan bir süs eşyasından daha uzun basılabileceğidir.
• Basit görüntü daha iyi sonuç verir. Prusa’ya göre en kolay litofan, basit biçimli siyah beyaz resimlerden yapılandır.

Adım adım çözüm

1. Uygun bir fotoğraf seçin. Yüzlerin ve ana konunun net, arka planın sade olduğu bir fotoğraf seçin. Prusa’ya göre en kolay sonuç basit biçimli siyah beyaz resimlerden alınır; çok karmaşık, her yeri renkli ve parlak lekeli bir fotoğraf daha zordur.
2. Fotoğrafı bir litofan aracıyla model dosyasına çevirin. Bu işi sizin için yapan bir modelleme hizmeti yoktur; dosyayı kendiniz hazırlarsınız. Prusa’nın blog yazısı ücretsiz bir çevrim içi litofan aracıyla STL üretmeyi anlatıyor ve bunun için 3D yazılım bilgisi gerekmediğini söylüyor. Bambu Lab’in Make My Lithophane aracı ise tek renkli ve renkli litofanı doğrudan 3MF dosyası olarak veriyor. Bu araçlar fotoğrafınızı kendi sunucularına yükler; kullanmadan önce aracın gizlilik koşullarını okuyun. Fotoğrafta başka biri varsa önce onun iznini alın: litofan dosyası o kişinin görüntüsünü taşır ve teklif veren üreticiler dosyayı görür.
3. Ölçüyü araçta ayarlayın, kalınlığa dokunmayın. Plakanın genişliğini ve yüksekliğini dosyayı hazırlarken seçin. Prusa’ya göre sonradan yalnız X ve Y değiştirilebilir; kalınlığın (Z) değişmesi görüntüyü bozar. Bu yüzden notunuza ölçeklenmemesini istediğinizi yazın.
4. Dosyayı yükleyin. STL ya da 3MF dosyanızı teklif sayfasına yükleyin. Sitedeki fotoğraf yükleme yolu fotoğraftaki nesnenin biçimini çıkarmaya yöneliktir, litofan üretmez; bu yüzden fotoğrafı değil, hazırladığınız model dosyasını yükleyin.
5. Talebin notuna litofan olduğunu ve filament rengini yazın. Örneğin: “Bu bir litofan. Beyaz PLA ile, ölçeklenmeden basılsın.” Notta litofan olduğu yazmazsa dosya sıradan bir plaka gibi görünür ve renk seçimi tahmine kalır.
6. Teklifleri karşılaştırıp seçin. Fiyat sitede tahmin edilir, kesin fiyat üreticinin teklifindedir. Seçip ödediğinizde üretici basar ve litofan kargoyla gelir.

Işık kaynağı: ısıdan uzak

Litofan ışık olmadan bir işe yaramaz; ışığı ise siz sağlarsınız. Burada tek bir kural var: Akkor ampulün ya da ısı veren bir kaynağın yakınında kullanmak önerilmez. Bu yazının kaynaklarındaki litofan örnekleri PLA ile basılıyor ve Prusa’ya göre PLA 60 °C’nin üzerinde yumuşayıp şekil değiştirir. İnce bir plakanın eğrilmesi, fotoğrafın da bozulması demektir.

Işık kaynağını siz temin edersiniz. Isınan bir ışık kaynağının plakaya yakın kullanımı önerilmez; ışık kaynağının ve elektrik bağlantısının güvenliği bu yazının ve hizmetin kapsamı dışındadır. Sıcaklık sınırları hakkında ayrıntı hangi filament sıcağa dayanır yazısında.

İpuçları

• Çerçeve ayrı bir parça olabilir. Bambu Lab’e göre Make My Lithophane ile üretilen 3MF dosyasında çerçeve ve ışık yönlendirme plakası da yer alıyor; rehber çerçeve için koyu renkli PLA öneriyor. Birden çok parçanın tek bir 3MF sahnesinde gönderilmesi mümkündür, ama farklı renkler isteyebileceği için bunu notta açıkça yazın.
• Renkli litofan ayrı bir iştir. Bambu Lab’in rehberi renkli litofan için CMYK renklerinde dört filamentin otomatik filament değiştirici yuvalarına yüklendiği bir düzen kullanıyor. Her üreticide bu düzen yoktur; renkli istiyorsanız notta belirtin ve tek renkli seçeneği de kabul edip etmediğinizi yazın.
• Rengin birebir tutmasını beklemeyin. Aynı “beyaz” iki farklı makarada farklı ışık geçirir. Prusa da sonucun filament üreticisine bağlı olduğunu söylüyor.
• Dosya biçimini doğru seçin. STL, 3MF ve OBJ kabul edilir; OBJ’de ölçek bilgisi yoktur ve milimetre varsayılır. Litofanda ölçü önemli olduğu için STL ya da 3MF daha güvenlidir. Biçim farkları STL, 3MF ve OBJ farkı yazısında.
• Süreyi ve fiyatı birlikte düşünün. İnce katman ve yoğun dolgu baskıyı uzatır, bu da fiyata yansır. Fiyatın nasıl oluştuğu 3D baskı fiyatları nasıl belirlenir yazısında.
• Teslimden sonra ışıkla deneyin. Litofanı ilk kez ışık kapalıyken görmek şaşırtabilir: plaka düz ve beyazımsı görünür. Görüntü, arkasına ışık koyduğunuzda ortaya çıkar.

Fotoğraf hazırlarken kontrol listesi

Dosyayı hazırlamadan önce şu sorulara bakın. Hepsi kaynaklardaki önerilerden türüyor ve sonucu baskıdan önce görmenizi kolaylaştırıyor.

• Konu net mi? Ana konunun keskin, arka planın sade olduğu fotoğraf daha iyi okunur. Prusa’ya göre en kolay sonuç basit biçimli siyah beyaz resimlerden alınır.
• Çözünürlük gereğinden büyük mü? Prusa’nın kullandığı araçta 500×500 gibi düşük bir çözünürlüğün iyi görünen bir model için yeterli olduğu, hesaplamanın da çok daha kısa sürdüğü yazıyor. Çok büyük bir fotoğraf her zaman daha iyi sonuç vermez.
• Görüntü negatife çevrildi mi? Prusa’nın örneğindeki araçta fotoğrafın asıl hâliyle görünmesi için görüntünün negatife çevrilmesi gerekiyor. Aracın önizlemesinde koyu yerlerin kalın göründüğünden emin olun.
• Önizlemeye baktınız mı? Bambu Lab’in Make My Lithophane aracı sonucu araç içinde önizlemeye izin veriyor. Önizleme kötü görünüyorsa baskı da büyük olasılıkla öyle görünür.

Talep notuna örnek

Üretici yalnız dosyanızı ve notunuzu görür; soru sorup netleştirme imkânı yoktur. İyi bir not şöyle olabilir: “Bu bir litofan, ölçeklenmeden basılsın. Beyaz ya da krem PLA ile. Arkasına ışık kaynağı koyacağım.” Çerçeve de aynı 3MF dosyasındaysa şunu ekleyin: “Çerçeve koyu renkli PLA ile basılsın.” Bu kısa not, dosyanın neden ince ve dalgalı bir plaka olduğunu, hangi rengin istendiğini ve neye dokunulmaması gerektiğini tek seferde söyler.

Sonuç

Litofan, fotoğrafı ışıkla görünür kılan ince bir plakadır ve doğru hazırlanan bir dosyayla kişiye özel, akılda kalan bir hediyeye dönüşür. Dosyayı bir litofan aracıyla siz hazırlarsınız, kalınlığa dokunmazsınız, açık renkli filament istersiniz ve ışık kaynağını kendiniz sağlarsınız.

Dosyanız hazırsa teklif alın; talebin notuna litofan olduğunu, filament rengini ve ölçeklenmemesini istediğinizi yazın, uygun üreticiler teklif verir.