Katman kayması (layer shift) neden olur, nasıl düzelir?

Baskı tablada güzel başlamış, sonra bir yükseklikte bütün katmanlar birkaç milimetre yana geçmiş ve parça merdiven gibi devam etmiş. Bazen tek bir basamak olur, bazen birkaç basamak üst üste gelir. Bu katman kayması (layer shift): Prusa’nın tarifiyle katmanlar olması gereken konumdan kayar ve bu çoğu zaman X ya da Y ekseninin olağan dışı bir hareketiyle, kafanın baskının ortasında hizasını kaybetmesiyle ilgilidir.

Kısa yanıt: motor bir an adım kaçırıyor ve yazıcı bunu bilmeden yanlış konumdan devam ediyor. Prusa en sık nedeni yanlış kayış gerilimi ve sabitlenmemiş kasnak olarak gösteriyor. Bu yazı nedenleri en ucuz kontrolden başlayarak eliyor. Diğer kusurlar için baskı sorunları sayfasına bakabilirsiniz.

Güvenlik: kayış, kasnak ve eksen kontrollerini yazıcı kapalı ve soğukken yapın. Prusa da eksenleri elle denerken yazıcının kapalı ve soğuk olmasını istiyor. Motor miline ya da kayışa yazıcı çalışırken dokunmayın.

Neden olur?

Prusa’ya göre önce kaymanın hangi eksende olduğunu tanıyın; giderme adımları iki eksen için aynı. Ardından nedenleri şu sırayla düşünün:

1. Kayış gerilimi yanlış. Gevşek kayış dişten atlar, fazla gergin kayış motoru zorlar. Prusa bunu en sık neden olarak sayıyor.
2. Kasnak gevşemiş ya da hizasız. Motor milindeki kasnağın iki ayar vidası vardır ve biri milin düz yüzüne oturmalıdır. Prusa’ya göre gevşek ya da hizasız kasnak, basamak basamak kaymanın (staircase layer shift) genelde ana nedenidir.
3. Eksenin önünde engel var. Prusa, kayışa dolanmış filament parçası (çoğunlukla Y kasnağının çevresinde) ve doğru yerleştirilmemiş kablo demetini örnek veriyor. Bambu Lab da dış etkileri sayıyor: renk değişiminde atık kanalında biriken filamente takılma, X1, P1, P2 ve H2 serisinde hasarlı kafa kablo zinciri, A serisinde düzensiz boru ve kablolar.
4. Nozül parçaya çarpıyor. Bambu Lab’a göre PETG Basic gibi yüksek viskoziteli filament nozüle yapışınca nozül ile model çarpışabilir. Model baskı sırasında kalkarsa (warping) nozül kalkan kenara vurur ve adım kaybı olur. Prusa da yukarı kıvrılan çıkıntıları ve çok düşük dolguyu aynı riskin kaynağı olarak gösteriyor.
5. Hız fazla yüksek. Bambu Lab, hız fazla yüksek ve karbon çubuklarda direnç fazlaysa kayma olabileceğini yazıyor; örneği Normal hızla başlayan baskıyı ekrandan Ludicrous moduna almak. Prusa da MINI’de büyük parçalarda hızı düşürmeyi öneriyor.
6. Rulmanlar ve miller. Prusa, MK serisinde düz millerde derin çizik olmadığını ve rulmanların yağlı olduğunu doğrulamayı istiyor.

Adım adım çözüm

1. Kaymanın eksenini ve anını not edin. Parçaya üstten bakıp kaymanın X’te mi Y’de mi olduğunu, tek basamak mı yoksa merdiven mi olduğunu yazın; tek basamak çoğunlukla bir çarpmaya, merdiven ise gevşek kasnağa işaret eder.
2. Eksenin yolunu temizleyin. Yazıcıyı kapatın, kafayı ve tablayı elle bütün yol boyunca gezdirin; kayışa dolanmış filament, sıkışan kablo, atık kanalında birikmiş filament arayın. Bambu Lab, mümkünse baskı videosunu izleyerek engeli bulmayı öneriyor.
3. Eksenleri elle deneyin. Prusa, hareketleri hem menüden hem de yazıcı kapalı ve soğukken elle denemeyi istiyor; CoreXY yapılı yazıcıda X ve Y’nin yanında iki köşegeni de deneyin. Prusa’ya göre X ya da Y’deki tutarsızlık büyük olasılıkla kayış gerilimi, köşegendeki tutarsızlık ise o köşegeni süren motor ya da kasnağıdır.
4. Kasnağı sıkın. Motor milindeki iki ayar vidasının sıkı olduğunu, birinin milin düz yüzüne oturduğunu ve kasnağın karşı uçtaki kasnakla hizalı olduğunu doğrulayın. Kayış kasnak dönerken sağa sola gezmemeli, düz bir çizgide gitmeli.
5. Kayış gerilimini ayarlayın. Yazıcının kendi kayış rehberini izleyin. Prusa’nın MK serisi için pratik ölçüsü: kayış çekildiğinde kalın bir bas teli gibi ses verir, iki yanını parmaklarınızla sıkıştırabilirsiniz ama hafif direnç hissedersiniz. CoreXY yazıcıda gerilimi ayarlarken eksen hizasını bozmamaya dikkat edin.
6. Çarpmayı önleyin. Kalkan kenardan şüpheleniyorsanız tutunmayı düzeltin; Bambu Lab, filamente uygun tabla sıcaklığı ve dokulu PEI tablayı öneriyor, PAHT-CF gibi mühendislik malzemelerinde düz PEI tabla ve eşit sürülmüş yapıştırıcı. Yapışkan filamentte filamenti kurutmak ya da temizleme kulesini (prime tower) açmak nozüldeki birikintiyi azaltır.
7. Hızı makul seviyeye çekin. Baskının ortasında hız modunu yükseltmeyin; büyük parçada normal ya da daha düşük hızla basın. Prusa yazıcıda sessiz mod yerine normal güç modunu seçin.
8. Kurtarmayı açın. Bambu Lab yazıcıda adım kaybından otomatik kurtarma seçeneğini açın (X1: Control → Print Options, A ve H2: Setting → Print Options, P1: Bambu Studio). Bu bir ağdır, kök nedeni gidermez; yukarıdaki adımları yine de tamamlayın.

Merdiven mi, tek basamak mı?

Kaymanın biçimi nereye bakacağını söyler:

Görünüm	En olası neden	İlk kontrol
Aynı yönde art arda birkaç basamak	Gevşek ya da hizasız kasnak	Motor milindeki ayar vidaları
Tek ve büyük bir basamak	Çarpma ya da anlık engel	Kalkan kenar, kablo, atık birikintisi
Renk değişiminden hemen sonra	Atık kanalı ya da filament değişimi	Kanalda biriken filament
Yalnız büyük ya da hızlı baskılarda	Kayış gerilimi, hız, sessiz mod	Kayış, güç modu, hız ayarı

Tabloyu doğrulamanın en ucuz yolu küçük bir test parçasını normal hızda basmaktır: kayma kaybolduysa sorun hız ya da büyük parçanın kalkmasıdır.

İpuçları

• Karbon çubukları ve milleri temiz tutun. Bambu Lab, X1 ve P1 serisinde karbon çubukları temizlemenin kayma riskini azalttığını yazıyor. Prusa da MK serisinde milleri temiz bir kâğıt havluyla silip öyle yağlamayı öneriyor; lityum bazlı genel amaçlı gres de uygun.
• Kalkan kenar kaymanın sessiz tetikçisidir. Nozül kalkmış bir köşeye vurduğunda bunu katman kayması olarak görürsünüz; kökü tutunmadır. Bunun için warping rehberine bakın.
• Yapışkan PETG’yi kuru tutun. Nozülde biriken malzeme parçaya sürtünür; nem şüphesinde filament kurutma rehberini uygulayın.
• Kaymadan sonra baskı dağıldıysa kayma tek başına sorun olmayabilir; kopan ve havaya basılan plastik için spagetti yazısına da göz atın.
• Kasnak vidasını sıkmak bazen yalnız geçici çözümdür. Prusa, MINI’de X kasnağının vidasına kafanın üstündeki delikten ulaşılabildiğini ama vidanın milin düz yüzüne oturup oturmadığının oradan görülmediğini yazıyor; bu yöntem sorunun kasnak olduğunu anlamanıza yarar, kalıcı çözüm için o bölümü söküp vidayı düz yüze oturtmanız gerekir.
• Yüksek parçada çıkıntıyı kesin. Prusa, yukarı kıvrılabilecek çıkıntılı nesneyi kesme aracıyla bölmeyi ya da parça fanını artırmayı öneriyor.

Katmanı yerinde tutan bir yazıcı, başkası için üretebilecek bir yazıcıdır. Yazıcınız varsa üretici ağına katılın; parçanızı uğraşmadan bastırmak istiyorsanız teklif alın.